Pomoc psychologiczna online

oprac. Magdalena Łabieniec
fot. sxc.hu

 

Jak wybrać ofertę dla siebie i jak zadbać o własne bezpieczeństwo? 

Dostępność specjalistów online w Polsce wciąż nie jest zbyt duża, ponieważ nadal wolą oni przyjmować „w realu”. Jednak znalezienie dobrego, odpowiedzialnego specjalisty w sieci także jest możliwe. Obecnie można korzystać z profesjonalnej psychoterapii online, porad seksuologów, psychologów, a także pedagogów. Korzystając z tej formy usług psychologicznych, trzeba jednak zastanowić się, jakiej pomocy potrzebujemy i sprawdzić kompetencje specjalistów, oferujących taką pomoc. Dobrym źródłem informacji na ten temat jest e-book autorstwa Pauliny Chocholskiej i Małgorzaty Osipczuk E-pomoc. Psychologiczna pomoc w Internecie – teoria i praktyka. Poniżej piszemy o rodzajach pomocy internetowej oraz o tym, na co zwrócić uwagę, zanim powierzymy nasze intymne problemy specjalistom w sieci.

 

Poprzez Internet można szukać pomocy w wielu problemach, m.in. w trudnościach z relacjami partnerskimi – np. problemem zdrady w związkach, kłopotach z seksualnością, w depresji, problemach wychowawczych, problemach z niskim poczuciem własnej wartości, w uzależnieniach, przemocy, w przypadku choroby fizycznej bądź psychicznej czy żałobie po stracie.

 

Jak podają autorki wspomnianego wyżej e-booka, w medycznym czasopiśmie „Lancet” opublikowano badanie z 2009 roku, w którym wykazano, że 38% pacjentów uczestniczących w krótkoterminowej terapii poznawczo-behawioralnej przez komunikator tekstowy zostało wyleczonych z depresji. Biorąc pod uwagę skuteczność różnorodnych terapii jest to imponujący wynik.

W krajach anglojęzycznych metodą stosowaną w leczeniu uzależnień od Internetu jest terapia online, wykorzystująca patologiczne korzystanie z komputera w celu terapii.

 

            W naszym społeczeństwie wciąż nie wypada mieć problemów psychicznych i korzystać z pomocy psychologa czy terapeuty. Rozwiązaniem tej sytuacji może się okazać zyskująca coraz większą popularność na polskim rynku usług psychologicznych pomoc psychologiczna online, która umożliwia szerszy i wygodniejszy dostęp do pomocy psychologa bądź terapeuty niezależnie od miejsca zamieszkania, a także zapewnia większą dyskrecję i niższą cenę.

Już i tak trudną sytuację osób borykających się z rozmaitymi problemami natury psychicznej dodatkowo komplikuje fakt, że potrzebujący tej formy pomocy często długo zwlekają z udaniem się po nią do profesjonalistów, latami zmagając się ze swoimi  problemami samotnie, bądź co gorsza nie zwracają się po nią nigdy. Przyczyn tego zjawiska jest wiele: od wciąż obecnej stygmatyzacji osób korzystających z pomocy psychologicznej, po problemy związane z niewydolnością państwowego systemu opieki zdrowotnej nad osobami z zaburzeniami i problemami psychicznymi (niska dostępność bezpłatnej pomocy psychologicznej, zwłaszcza w małych miejscowościach, i – skądinąd słuszne przeświadczenie, że tradycyjna specjalistyczna pomoc psychologiczna wciąż dla wielu osób jest zbyt kosztowna, długi czas oczekiwania na bezpłatną pomoc specjalisty).

Pomoc psychologiczna świadczona online może się okazać remedium na te niedoskonałości pomocy psychologicznej face to face pod warunkiem, że będzie ona miała wysoką jakość. Z pomocą nowoczesnych technologii można przezwyciężyć trudności związane ze wstydem przed sięgnięciem po pomoc psychologa w tradycyjnym gabinecie. W tego typu kontakcie także można nawiązać bliską więź – wiedzą o tym użytkownicy Internetu i forów dyskusyjnych, na których udzielają oni sobie nawzajem informacji i wsparcia emocjonalnego w różnych problemach.

Kto korzysta z pomocy specjalisty online?

Osoby rozważające skorzystanie z pomocy psychologa online często przyznają, że nigdy nie udałyby się po taką pomoc „w realu”. Obawiają się, że zostaną ocenieni jako źli rodzice bądź partnerzy, czy też osoby „zaburzone”. Kontakt online często eliminuje ten wstyd. Klient może w dowolnym momencie taki kontakt zainicjować i zakończyć wychodząc po prostu z pokoju czatowego. Niektórzy bezpieczniej będą czuć się przed własnym monitorem, niż w obcym miejscu, będąc bacznie obserwowanym przez nowopoznanego specjalistę. Takie poczucie bezpieczeństwa i anonimowości może zwiększyć poziom otwartości klienta.

Bywa też, że osoba rozważająca pomoc specjalisty po prostu nie wie, dokąd pójść ze swoim konkretnym problemem. W przypadku takich obaw pomoc online bywa początkiem dalszego procesu terapii, który w praktyce często ma swoją kontynuację już poza Internetem. Poprzez Internet klient może otrzymać pewną ilość informacji dotyczących jego konkretnego problemu i jego niuansów, których najczęściej nie sposób zdobyć przeglądając liczne fora i portale tematyczne, gdyż każdy problem jest trochę inny.

Często osoby zwracające się po pomoc online potrzebują jednorazowego kontaktu ze specjalistą, wyjaśnienia wątpliwości, wskazówki, informacji, wsparcia, a nie terapii. Głównymi tematami konsultacji online są informacje na temat tego, na czym polega kontakt z psychologiem, psychoterapeutą czy psychiatrą, lęk przed byciem ocenionym jako „nienormalny” i obawa, że na dany problem nie ma rozwiązania.

           

Technologie używane w pomocy psychologicznej online

Wiadomość e-mail

Pisanie listów jest znane i wykorzystywane od dawna, stosunkowo nowatorska jest elektorniczna droga przekazywania wiadomości. Korzystając z niej możemy zapewnić sobie anonimowość – zakładając adres e-mail przeznaczony tylko do kontaktów z pomagającym. Pomoc udzielana w ten sposób nie musi odbywać się w tym samym czasie. Czas oczekiwania na odpowiedź może być różny. Nie jest to forma natychmiastowej pomocy, jest za to bardzo popularna w sieci, często jest bezpłatna, a wiele portali tematycznych zakłada zgodę autora wiadomości na publikację wiadomości wraz z odpowiedzią na swojej stronie.

 

Czat i komunikatory internetowe – np. Skype, Gadu Gadu

Czaty konsultacyjne czy terapeutyczne, jeśli są dobrze moderowane są dość efektywnym sposobem pomocy psychologicznej. Dotyczy to także grupowych spotkań online. Mogą być one w formie pisanej bądź w formie głosowej. Regulaminy wielu komunikatorów nie zezwalają na wykorzystanie ich w celach zarobkowych. Regulamin Skype, który pozwala na używanie tego programu w celach zarobkowych umożliwia przeprowadzenie rozmowy w formie konferencji, umożliwiającej przeprowadzanie grupowych spotkań.

Używając komunikatora internetowego obie strony muszą wymienić się numerem bądź nazwą użytkownika, mogą też być dostępne tylko dla osób posiadających dane do logowania. Korzystający z takiej pomocy jest zobowiązany do zapoznania się z obowiązującym dla danego czatu regulaminem.

W tej formie pomocy online istotne jest właściwe opisanie problemu przez klienta, zbyt zdawkowy opis może uniemożliwić skuteczną pomoc. Warto się do takiej rozmowy przygotować, spisując wcześniej na kartce listę kwestii, którą chciałoby się poruszyć w trakcie takiej konsultacji.

 

Forum

Forum  internetowe jest miejscem, w którym pisać może bardzo wiele osób, na wiele różnych tematów, co często powodować może chaos. Na forum można natrafić na informacje kompletnie nieprawdziwe, bądź też osoby reklamujące swoje usługi, a podające się za zwykłych użytkowników. Nie można też liczyć na terapeutyczne działanie tej formy kontaktu internetowego. Forum służy raczej osobom chcącym podzielić się swoim doświadczeniem i zorientować się, w jaki sposób inni rozwiązują podobny do naszego problem.

 

Jak sprawdzić kwalifikacje specjalisty online?

W internecie istnieje wiele ofert pomocy psychologicznej oferowanej często przez prywatne osoby, które po prostu założyły stronę internetową i oferują swoje usługi. W przypadku takiej formy pomocy trzeba być szczególnie ostrożnym. Część takiej pomocy oferowana jest przez instytucje, bądź osoby prywatne, które związane są z instytucjami świadczącymi pomoc psychologiczną i terapeutyczną. Warto sprawdzić, czy osoby oferujące swoje usługi są związane z jakimś stowarzyszeniem bądź pracują w zespole. Regularna współpraca z zespołem specjalistów wydaje się być gwarancją lepszej jakości usług online. Ludzie pracujący w zespole pozostają pod jego większą kontrolą, w związku z czym pracują lepiej i ostrożniej. Gdy specjalista należy, bądź ściśle współpracuje z jakimś stowarzyszeniem lub zespołem konsultantów czy terapeutów możemy składać tam zażalenia, dotyczące kontaktu z danym konsultantem, prosić o wyjaśnienia, dotyczące zasad udzielanej pomocy itp.

Prawdą jest, że pomocy psychologicznej w formie online udzielają także doświadczeni i uznani psychologowie i terapeuci, ale niestety udzielają jej także świeżo upieczeni absolwenci psychologii, nie posiadający certyfikatu i odpowiedniego doświadczenia zawodowego, lub co gorsza osoby bez żadnych kwalifikacji w tym zakresie. To, że specjaliści od pomocy online istnieją w sieci, publikują artykuły, nie świadczy wcale o ich kompetencjach terapeutycznych.

Kontakty terapeutyczne online i płatności za tę usługę powinny uwzględniać ochronę danych osobowych.

 

Rodzaje usług psychologicznych oferowanych w internecie

Doradztwo, porady online – doradca daje konkretne wskazówki jak postępować z danym problemem. Jest to zestaw wskazówek taki sam dla ogółu osób doświadczających określonych trudności.

Choaching – to szersze pojęcie, coach pomaga i kieruje rozwijaniem pewnych umiejętności klienta, który jest prowadzony indywidualnie przez trenera np. umiejętności zawodowych czy wychowawczych. Jesto to więc coś więcej niż zestaw porad takich samych dla wszystkich.

Interwencja kryzysowa – polega na udzielaniu wsparcia w sytuacjach kryzysu i zmierza do osiągnięcia takiego poziomu funkcjonowania klienta, by mógł on wykorzystać własne zasoby w rozwiązywaniu swoich problemów i np. zwrócić się samodzielnie po potrzebną mu pomoc, np. psychologiczną czy prawną. Jesto to forma pomocy szczególnie popularna w sprawach związanych z przemocą, uzależnieniem bądź zagorżeniem samobójstwem. Interwenci kryzysowi powinny to być osoby przeszkolone z wielu dziedzin np. psychologicznej, pomocy społecznej, prawnej.

Psychoterapia – jest procesem współpracy nad satysfakcjonującą zmianą w kliencie, którą określa on sam. Psychoterapeuci pracują w obszarze wychodzenia z depresji, zaburzeń lękowych, uzależnień czy też problemów z niskim poczuciem wartości, niesatysfakcjonującymi relacjami partnerskimi czy międzyludzkimi i wiele innych. Psychoterapeuci przechodzą wieloletnie szkolenia podyplomowe w obranym przez siebie nurcie teoretycznym,  obejmujące ich własną terapię, teorię, warsztaty, czasami egzaminy, podczas których dokumentują swoją pracę z klientem. Zgodnie z zasadami etycznymi tego zawodu zobowiązani są do korzystania z superwizji (kontroli i konsultacji jego pracy przez innego psychoterapeutę, tzw. superwizora). W Polsce wciąż nie ma obowiązującej ustawy o zawodzie psychoterapeuty, dlatego psychoterapeuci opierają się na zasadach dobrych praktyk etycznych wypracowanych w krajach zachodnich. Istnieje pogląd, podzielany przez wielu psychoterapeutów w Polsce, że psychoterapia online nie jest możliwa. Wynikać to może z faktu, że wiedza polskich terapeutów na temat dorobku zachodnich kolegów po fachu i badań naukowych nad skutecznością tej formy pomocy jest słaba lub żadna. Psychoterapia online od lat jest prowadzona w wielu krajach. Psychoterapia online jest usługą profesjonalną i płatną, jednak ceny jej są i tak niższe niż sesji w gabinecie. Jak piszą autorki wspominanego już e-booka E-pomoc. Psychologiczna pomoc w Internecie wielu psychoterapeutów uznaje sesje terapeutyczne odbywane przez telefon na równi z tymi odbywającymi się w gabinecie (również cenowo), co w praktyce nie różni się niczym od sesji psychoterapii online pisanych bądź prowadzonych przez czat lub komunikatory czy Skype (Skype jako jedyny komunikator zezwala na używanie go w celach zarobkowych).

 

Kto pomaga w Internecie?

            W internecie odnaleźć można różne typy oferowanych usług. Warto zwrócić uwagę na to, kto oferuje tę pomoc i jaki może być jej zakres zgodnie z kwalifikacjami i doświadczeniem osoby, która tej pomocy udziela. Inny jest zakres pomocy, jakiej udzielić może konsultant online, magister psychologii czy psychoterapeuta online.

 

 

 

Konsultant online (przeszkolony interwent kryzysowy, wolontariusz)

Może on dostarczyć pewną dawkę wiedzy dotyczącą twojego problemu, nawiązać z tobą dobrą relację, zapewnić szacunek, zainteresowanie tobą i twoim problemem, poświęcić ci czas, umożliwić ci opisanie problemu, pozwolić na wyrażenie i odreagowanie emocji poprzez ich „wyrzucenie z siebie”. Konsultant online może także:

– wspólnie z tobą, zadając dodatkowe pytania zastanawiać się nad możliwościami właściwego rozwiązania problemu, może pokazać ci inne możliwości i pytać cię jeszcze o inne, które tobie przychodzą do głowy. Konsultant nie ma prawa cię oceniać i tobie pozostawia wybór

– podać ci propozycje miejsc z dostosowaną do ciebie i twojego problemu ofertą pomocy psychologicznej, psychoterapeutycznej, medycznej, prawnej, pedagogicznej, policyjnej, mediacyjnej, interwencji kryzysowej, opieki społecznej

– przekazać ci informacje o działających w obszarze twojego problemu stowarzyszeniach i fundacjach, a także zaproponować i wskazać, jak dotrzeć do grup wzajemnej pomocy w formie online i tradycyjnej.

– podać ci adresy wartościowych artykułów psychoedukacyjnych, portali internetowych, grup dyskusyjnych, bądź blogów.

 

Magister psychologii online

Może edukować – prawdopodobnie szerzej niż konsultant bez wykształcenia psychologicznego. Jeśli psycholog nie ukończył szkolenia z psychoterapii, pomagania i/lub interwencji kryzysowej i jeśli nie ma doświadczenia w pracy związanej z pomaganiem oraz możliwości superwizowania swojej pracy, może tylko tyle, ile konsultant online.

 

Psychoterapeuta online

Może udzielić wstępnej konsultacji (1 do kilku rozmów), w czasie których określicie dokładnie obszar nad jakim będziecie pracować. Psychoterapeuta dopyta o twoje uczucia, myśli, zachowania obecne i przeszłe by lepiej poznać ciebie, twoją sytuację życiową, problem i jego uwarunkowania a także twoje zasoby, umiejętności, możliwości czerpania wsparcia. Psychoterapeuta online może także:

– dopytywać o twoje uczucia, myśli i zachowania, by postawić hipotezy, które mogą wytyczyć plan dalszej współpracy

– proponować określone struktury i metody w czasie wspólnych sesji wynikające z nurtu psychoterapeutycznego, w jakim pracuje psychoterapeuta

– proponować zadania domowe: obserwacje, refleksje, wizualizacje, eksperymenty, rysunki, genogram, określone działania, opisy, relacje (np. prowadzenie dziennika obserwacji myśli, uczuć, zachowań)

– podsumowywać dotychczasową współpracę i negocjować jej dalszy tryb

– ustalać kiedy możliwe będzie zakończenie współpracy

– superwizować swoją pracę z tobą w ramach swojej orientacji psychoterapeutycznej lub w ramach ośrodka czy zespołu, w którym pracuje (masz prawo wiedzieć, w jaki sposób terapeuta korzysta z superwizji).

 

 

 

Bibliografia:

Paulina Chocholska, Małgorzata Osipczuk, E-pomoc. Psychologiczna pomoc w Internecie – teoria i praktyka (e-book), Wyd. Stowarzyszenie INTRO/Portal Pomocy Psychologicznej PSYCHOTEKST, www.psychotekst.pl, 2010.

Dodano: 22 listopada 2012
— oprac. Magdalena Łabieniec
blog comments powered by Disqus